RESTRUKTURYZACJA PODMIOTÓW Z SEKTORA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII (OZE)

Obecna sytuacja w sektorze OZE powoduje, że warto zapoznać się z podstawowymi informacjami na temat restrukturyzacji firm z tego sektora. Zapraszamy do zapoznania
się z broszurą, którą przygotowaliśmy w oparciu o nasze doświadczenie praktyczne.

I. SPECYFIKA SEKTORA OZE A RYZYKO RESTRUKTURYZACYJNE

CHARAKTERYSTYKA FINANSOWA PROJEKTÓW OZE

Sektor Odnawialnych Źródeł Energii (OZE) wyróżnia się na rynku Polski oraz Europy pewną specyfiką, która wymaga zrozumienia w kontekście restrukturyzacji.

Podstawowe cechy finansowe projektów OZE:

• Wysokie nakłady kapitałowe – projekty OZE wymagają znacznych inwestycji początkowych
• Długi horyzont zwrotu – zwrot z inwestycji zwykle trwa do 15-20 lat
• Duża dźwignia finansowa – średnio ok. 60-80% kapitału pochodzi
  z kredytów/pożyczek bankowych
• Przychody częściowo uzależnione od wsparcia – przychody pochodzą głównie
  ze sprzedaży energii oraz z systemów wsparcia (taryfy, certyfikaty, dopłaty)
• Mniejsza elastyczność operacyjna – nie można szybko zmniejszyć produkcji
  lub zamknąć instalacji

Dlaczego ta specyfika ma znaczenie?

Jeśli projekt generuje przychody mniejsze niż zakładano, a jednocześnie kredyt bankowy wymaga stałych spłat, firmę może czekać kryzys finansowy. W takim przypadku restrukturyzacja może stać się ważnym narzędziem ochrony biznesu.

GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA RESTRUKTURYZACJI W SEKTORZE OZE

Obecnie (2025-2026) sytuacja w branży OZE jest trudna. Kumulacja wielu niekorzystnych czynników może stanowić zagrożenie dla wypłacalności projektów.

1. Środowisko wysokich stóp procentowych

• Stopy procentowe w Europie wzrosły i nadal pozostają wyższe niż w latach
  2018-2020
• Koszty obsługi długu dla projektów finansowanych kredytami nadal pozostają wyższe niż zakładane w przeszłości

2. Zmiany regulacyjne i niestabilność polityki energetycznej

• System wsparcia OZE w Polsce zmieniał się wielokrotnie w ostatnich latach
• W szczególności zmieniała się sytuacja systemu certyfikatów zielonych, co wpłynęło na przychody wytwórców
• Polska planuje reformę Prawa energetycznego w zakresie zasad i kosztów przyłączenia (projekt UC84 z 2026 r.)

3. Zmienność cen energii na rynku

• Ceny energii elektrycznej na rynku hurtowym są niestabilne
• Niskie ceny energii oznaczają niższe przychody, nawet jeśli instalacja działa prawidłowo

4. Wzrost konkurencji na rynku OZE

• W ostatnich latach uruchomiono dużą liczbę nowych instalacji OZE
• Starsze projekty o wyższych kosztach produkcji mogą mieć problemy z rentowością

5. Problemy z przyłączeniem do sieci elektroenergetycznej

• Polska sieć elektroenergetyczna ma ograniczoną przepustowość
• Operator sieci może wprowadzić ograniczenia w produkcji energii z OZE
• Redysponowanie (wyłączanie farmy aby nie przeciążyć sieci) powoduje utratę przychodów
• Wnioski o rekompensatę za redysponowanie są rozpatrywane wolno, a wysokość rekompensat bywa niewystarczająca

PROBLEMY FINANSOWE PROJEKTÓW OZE (CASE STUDY)

Przypadek 1: Farma wiatrowa Krzęcin (Polska, 2018)

• Moc: 6 MW, wybudowana w 2010 roku, koszt budowy: 37 mln zł (24 mln kredytu
  od banku)
• Przychody w latach 2011-2015: średnio 4,3 mln zł rocznie
• Straty: średnio 1,7 mln zł rocznie
• Problem: W 2016 roku Enea wypowiedziała umowę na zakup zielonych certyfikatów
• Skutek: Przychody spadły o blisko 75%, a farma nie była już w stanie spłacać kredytu
• Wynik: Upadłość farmy 6 listopada 2017 roku, majątek sprzedany za 2,8 mln zł (7,6% wartości początkowej)

Przypadek 2: Duński Ørsted – Restrukturyzacja giganta branży (2023-2024)

• Ørsted to największy producent morskiej energii wiatrowej na świecie
• Straty w 2023 roku: 20,1 mld koron duńskich (11,6 mld zł)
• Problem: wzrost kosztów budowy projektów, wzrost stóp procentowych, opóźnienia regulacyjne
• Odpowiedź: restrukturyzacja polegająca na redukcji celów na 2030 rok z 50 GW
  na 35-38 GW, wycofaniu się z części rynków, redukcji zatrudnienia o 600-800 osób

Przypadek 3: Spółka Stilo Energy – polskie problemy zarządzania (2022)

• Operator usług serwisowych dla instalacji PV
• Restrukturyzacja (postępowanie o zatwierdzenie układu) w 2022 roku
• Przyczyny (wg oświadczenia spółki): brak dywersyfikacji produktowej, błędy
  w zarządzaniu, błędna polityka cenowa, wysokie koszty stałe
• Wynik: konieczność restrukturyzacji sądowej

SYGNAŁY OSTRZEGAWCZE

Poniższe oznaki mogą wskazywać na problemy finansowe:

• przychody spadają rok do roku,
• marża zysku zmniejszyła się,
• bank lub wierzyciele zaczynają zadawać coraz więcej pytań o wyniki finansowe,
• pojawiają się problemy z zapłatą raty kredytu w terminie,
• problem z przyłączeniem do sieci – wyłączeni z sieci,
• zmienia się istotnie prawo dotyczące OZE – podatki, taryfy, warunki wsparcia

Jeśli dostrzegasz przynajmniej dwa-trzy z powyższych sygnałów, warto rozważyć, jakie dalsze scenariusze wchodzą w grę.

II. PRE-RESTRUKTURYZACJA – ZMIANA WARUNKÓW UMOWNYCH NA ETAPIE PRZED FORMALNĄ RESTRUKTURYZACJĄ SĄDOWĄ

DEFINICJE KLUCZOWYCH POJĘĆ

Zanim przejdziemy dalej, musimy wyjaśnić cztery ważne pojęcia prawne:

1. Niewypłacalność

• Firma przestaje być w stanie spłacać swoje zobowiązania pieniężne w terminie
• W praktyce: spłata kredytu zaległa o 30-90 dni lub jest jasne, że firma nie będzie
  w stanie spłacić swoich wymagalnych długów
• Zarząd spółki ma obowiązek złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości – w terminie
  30 dni od dnia wystąpienia stanu niewypłacalności
• W tym stadium możliwa jest także restrukturyzacja

2. Restrukturyzacja sądowa

• Oficjalne postępowanie sądowe mające na celu ratowanie firmy – w uproszczeniu,
  są to formalne negocjacje z wierzycielkami na temat nowych warunków finansowania, pod nadzorem sądu i nadzorcy/zarządcy,
• Niekiedy firmy nie korzystają z restrukturyzacji sądowej, ale prowadzą rozmowy
  z wybranymi najważniejszymi wierzycielami o zmianie warunków finansowania,
• Cel: zmiana warunków umów, zmniejszenie długu, przedłużenie terminów spłaty

3. Ogłoszenie upadłości

• Oficjalna decyzja sądu, że firma nie może się uratować i musi zostać zlikwidowana
• Majątek firmy jest sprzedawany przez syndyka, przychody dzielone między wierzycieli

4. Przygotowana likwidacja (tzw. „pre-pack”)

• Możliwa na początku procesu upadłości: zaraz po ogłoszeniu upadłości syndyk sprzedaje firmę/projekt wskazanemu podmiotowi
• Sprzedaż (wskazanie nabywcy, cena, warunki nabycia) jest przygotowana z góry (stąd „pre-pack”)

CO MOŻNA ZROBIĆ NA POCZĄTKOWYM ETAPIE?

Wskazówka 1: rozmowa z bankiem

Wskazówka 2: zmiana warunków umów dotyczących finansowania

Najpierw warto spróbować negocjować nowe warunki kredytu, zanim zacznie się formalne postępowanie:

• wydłużenie terminu spłaty
• redukcja wysokości raty
• zmiana warunków odsetek
• bezprocentowe okresy przejściowe
• restrukturyzacja długu

Wskazówka 3: zmiana warunków umów handlowych

Wskazówka 4: poszukaj inwestora strategicznego lub partnera finansowego

III. RESTRUKTURYZACJA SĄDOWA

Ustawa „Prawo restrukturyzacyjne” daje firmom w tarapatach kilka opcji. Każda ma inne zasady:

1. postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU)

• najpopularniejsze w Polsce, najtańsze i najszybsze postępowanie (około
  4 – 12 miesięcy),
• możliwość rozpoczęcia procedury „z dnia na dzień” – bez konieczności decyzji sądu,
• firma nie może mieć zbyt dużo wierzytelności spornych,
• zarząd – pod nadzorem nadzorcy układu – przedstawia wierzycielom propozycje restrukturyzacji, na który musi wyrazić zgodę przeważająca część wierzycieli,
  co później jeszcze zatwierdza sąd,

2. przyspieszone postępowanie układowe (PPU)

• postępowanie trwa 6-18 miesięcy – konieczna jest decyzja sądu, co zajmuje od kilku do kilkunastu tygodni,
• firma nie może mieć zbyt dużo wierzytelności spornych,
• zarząd – pod nadzorem nadzorcy sądowego – przedstawia wierzycielom propozycje restrukturyzacji, na który musi wyrazić zgodę przeważająca część wierzycieli,
  co później jeszcze zatwierdza sąd,

3. postępowanie układowe (PU)

• postępowanie trwa 12-24 miesiące – konieczna jest decyzja sądu, co zajmuje od kilku do kilkunastu tygodni,
• firma może mieć dużo wierzytelności spornych,
• zarząd – pod nadzorem nadzorcy sądowego – przedstawia wierzycielom propozycje restrukturyzacji, na który musi wyrazić zgodę przeważająca część wierzycieli,
  co później jeszcze zatwierdza sąd,

4. postępowanie sanacyjne (PS)

• postępowanie trwa 12-36 miesięcy – konieczna jest decyzja sądu, co zajmuje do kilku miesięcy,
• możliwe jest rozwiązanie wybranych umów wzajemnych, zmniejszona jest ochrona umów o pracę, możliwa jest sprzedaż aktywów ze skutkiem egzekucyjnym
• firma może mieć dużo wierzytelności spornych,
• zarząd – pod nadzorem zarządcy – przedstawia wierzycielom propozycje restrukturyzacji, na który musi wyrazić zgodę przeważająca część wierzycieli,
  co później jeszcze zatwierdza sąd

NAJWAŻNIEJSZE SKUTKI OTWARCIA RESTRUKTURYZACJI

W zależności od trybu konkretnego postępowania skutki mogą się różnić – niemniej należy brać pod uwagę, iż skutkiem otwarcia restrukturyzacji może być:

• ochrona przed egzekucją,
• ochrona przed rozwiązaniem kluczowych umów,
• ograniczenie w spłacaniu wierzycieli,
• ograniczenie co do potrącenia wierzytelności,
• ograniczenia w zarządzaniu firmą,
• ograniczenia w ustanawianiu zabezpieczeń należności

IV. JEŚLI NIE RESTRUKTURYZACJA, TO CO? – ALTERNATYWNE SCENARIUSZE

1. PRZYGOTOWANA LIKWIDACJA („PRE-PACK”)

Zamiast wchodzić w „standardową” upadłość, przygotowujesz sprzedaż całego projektu (lub firmy) innemu podmiotowi. Sprzedaż jest uzgodniona PRZED złożeniem wniosku
o upadłość. Gdy sąd ogłasza upadłość – sąd może też zatwierdzić taką sprzedaż. Zaraz
po ogłoszeniu upadłości, syndyk zawiera umowę sprzedaży projektu/firmy, która
jest przedmiotem wniosku o przygotowaną likwidację.

Korzyści:

• Szybka procedura (6-10 tygodni zamiast 12-18 miesięcy)
• Projekt nie przerywa pracy – nowy właściciel przejmuje go w działającym stanie
• Pracownicy mogą pozostać na swoich stanowiskach

1. LIKWIDACJA W TOKU „STANDARDOWEGO” POSTĘPOWANIA UPADŁOŚCIOWEGO

Jeśli sąd ogłosi upadłość i nie dojdzie do sprzedania projektu/firmy w toku przygotowanej likwidacji, syndyk będzie sprzedawał aktywa upadłej firmy w ramach standardowej procedury likwidacyjnej (za zgodą sędziego-komisarza).

Etapy:

1. syndyk spisze oraz oszacuje wartość majątku
2. syndyk uzyska zgodę sędziego-komisarza na warunki sprzedaży
3. sprzedaż mienia przez syndyka (w drodze pisemnego przetargu – wyjątkowo sędzia – komisarz może się zgodzić na sprzedaż z wolnej ręki):
   • w pierwszej kolejności – syndyk spróbuje sprzedać całą firmę,
   • jeśli nie jest to możliwe – będzie sprzedawał poszczególne składniki majątku

1. podział przychodów ze sprzedaży pomiędzy wierzycieli.
2. Zakończenie postępowania upadłościowego.

Kancelaria Wierzbicki&Co posiada wieloletnie, wyspecjalizowane doświadczenie
w doradztwie prawnym na rzecz podmiotów działających w sektorze odnawialnych źródeł energii, w szczególności w zakresie restrukturyzacji, postępowań upadłościowych oraz zarządzania sytuacjami kryzysowymi projektów OZE.

Od ponad 15 lat wspieramy inwestorów, właścicieli projektów oraz spółki celowe realizujące projekty OZE w Polsce oraz w innych państwach UE (w szczególności w Niemczech
i Czechach). Nasze doświadczenie obejmuje kilkadziesiąt projektów OZE
o zróżnicowanej skali – od instalacji fotowoltaicznych o mocy ok. 0,5 MW,
po duże farmy wiatrowe przekraczające 20 MW oraz projekty biogazowe.

Kancelaria uczestniczyła w licznych projektach restrukturyzacyjnych, w ramach których:

• renegocjowano warunki finansowania bankowego,
• restrukturyzowano kluczowe umowy handlowe,
• przygotowywano i realizowano procesy sprzedaży projektów (w tym w formule przygotowanej likwidacji – pre-pack),
• pozyskiwano inwestorów strategicznych dla projektów zagrożonych utratą płynności lub niewypłacalnością.

Zakres naszego wsparcia obejmuje pełny cykl zarządzania kryzysem projektu OZE –
od wstępnej diagnostyki sytuacji finansowej i prawnej, poprzez działania
pre-restrukturyzacyjne i negocjacje z wierzycielami, aż po prowadzenie postępowań restrukturyzacyjnych, przygotowanych likwidacji oraz postępowań upadłościowych.

Naszym celem jest ochrona wartości projektu, interesów właścicieli i inwestorów
oraz wypracowanie rozwiązań umożliwiających dalsze funkcjonowanie przedsięwzięcia
lub jego kontrolowane i bezpieczne zakończenie.