Kontrola ruchu lotniczego opóźniła lot. Czy linia lotnicza musi wypłacić odszkodowanie?

8 października 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) wydał wyrok w sprawie C-108/26 RX, dotyczącej odpowiedzialności przewoźnika za opóźniony lot. Sprawa trafiła do Trybunału z dość nietypowej przyczyny. Postępowanie rozpoczęło się przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy, a pytanie prejudycjalne rozpoznał Sąd UE, który od 2024 r. orzeka m.in. w sprawach praw pasażerów lotniczych. Wyroki Sądu UE mogą jednak wyjątkowo zostać poddane kontroli TSUE, gdy istnieje ryzyko naruszenia jedności lub spójności prawa Unii. Tak było w tym przypadku.

Spór dotyczył pasażera, którego lot z Izmiru do Warszawy był opóźniony o ponad trzy godziny. Na opóźnienie złożyły się dwa zdarzenia. Jeszcze przed wylotem z Katowic do Izmiru kontrola ruchu lotniczego przesunęła godzinę startu ze względu na niekorzystne warunki pogodowe nad Węgrami i Rumunią. W rezultacie pierwszy odcinek podróży był opóźniony o ponad godzinę. Po dotarciu do Izmiru usuwanie usterki technicznej zajęło ponad dwie godziny.

Sąd UE uznał, że decyzja kontroli ruchu lotniczego dotycząca wcześniejszego rejsu tego samego samolotu może sama w sobie, bez względu na jej przyczynę, zwolnić linię lotniczą z obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerom, chyba że przewoźnik przyczynił się do podjęcia tej decyzji. Trybunał tego poglądu nie podzielił.

Trybunał zwrócił uwagę, że ograniczenia nakładane przez kontrolę ruchu lotniczego są elementem, z którym przewoźnicy muszą liczyć się w codziennej działalności. W związku z tym przewoźnik powinien wykazać, że decyzja kontrolerów wynikała ze zdarzenia wykraczającego poza normalną działalność linii lotniczej i pozostającego poza jej kontrolą.

Samo przedstawienie decyzji kontroli ruchu lotniczego nie może zatem przesądzać o zwolnieniu z odpowiedzialności. Inaczej przewoźnicy mogliby unikać wypłaty odszkodowań bez wykazania rzeczywistej przyczyny opóźnienia. Byłoby to trudne do pogodzenia z celem rozporządzenia nr 261/2004, którym jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony pasażerów.

Jedną z okoliczności, które mogą uzasadniać ograniczenia w ruchu lotniczym, są niekorzystne warunki pogodowe, jednak nie każda zła pogoda spełnia ten warunek. Musi ona uniemożliwiać bezpieczne wykonanie lotu zgodnie z rozkładem. Ocena, czy tak było, należy do sądu krajowego.

W rozpatrywanej sprawie przewoźnik ma więc szansę uniknąć wypłaty odszkodowania. Nie wystarczy jednak wykazać, że kontrola ruchu lotniczego przesunęła godzinę startu. Konieczne będzie również udowodnienie, że decyzja była następstwem warunków pogodowych, które uniemożliwiały bezpieczne wykonanie lotu zgodnie z rozkładem.

Dla praktyki oznacza to, że przewoźnik nie obroni się samym komunikatem od kontroli ruchu lotniczego. Musi wykazać, co spowodowało decyzję kontrolerów, i udowodnić, że była to nadzwyczajna okoliczność.