PL EN UK

    Spróbuj wyszukać

    prawny postępowanie sądowe administracyjny karne

    Nie znaleziono wyników

    Autorzy :

    Przemysław Wierzbicki

    Przemysław Wierzbicki

    Managing Partner | Adwokat I Doradca restrukturyzacyjny

    05 maja 2026

    Kara umowna z tytułu odstąpienia od umowy – czy można podnieść zarzut nadużycia gwarancji?

    Autorzy :

    Przemysław Wierzbicki

    Przemysław Wierzbicki

    Managing Partner | Adwokat I Doradca restrukturyzacyjny

    W obrocie gospodarczym gwarancje ubezpieczeniowe i bankowe stanowią jedno z najczęściej wybieranych zabezpieczeń należytego wykonania kontraktu. Ich abstrakcyjny i nieakcesoryjny charakter sprawia, że obowiązek wypłaty sumy gwarancyjnej jest niezależny od sporów dotyczących stosunku podstawowego. W sytuacjach, gdy beneficjent występuje z żądaniem wypłaty w związku z naliczeniem kary umownej z tytułu odstąpienia od umowy, pojawia się pytanie: czy i kiedy gwarant może skutecznie odmówić zapłaty, powołując się na zarzut nadużycia gwarancji?

    Kiedy żądanie zapłaty obejmujące karę umowną z tytułu odstąpienia od umowy może zostać uznane za nadużycie gwarancji?

    W poprzednich newsletterach omawialiśmy instytucję zarzutu nadużycia gwarancji. W kontekście kar umownych naliczonych w związku z odstąpieniem od umowy, orzecznictwo wskazuje na kilka kluczowych sytuacji, w których żądanie zapłaty może zostać uznane za nadużycie:

    • Odstąpienie od umowy przez beneficjenta, po wcześniejszym skutecznym odstąpieniu od niej przez zleceniodawcę. Pamiętać należy, że jeśli jedna ze stron skutecznie odstąpiła od umowy wcześniej, późniejsze oświadczenie drugiej strony o odstąpieniu i naliczeniu kary umownej z tego tytułu będzie bezskuteczne.
    • Brak roszczenia w stosunku podstawowym: Jeśli beneficjent nie miał podstaw do odstąpienia od umowy z winy zleceniodawcy, to nie miał on tym samym podstaw do naliczenia kary umownej z tego tytułu (w konsekwencji kara umowna została naliczona bezskutecznie). Wykorzystanie zabezpieczenia w braku roszczenia, które miało zostać pokryte z gwarancji, jest jednym z klasycznych przypadków nadużycia gwarancji.

    Wyjątek, a nie reguła – wymóg oczywistości

    Należy pamiętać, że możliwość podniesienia zarzutu nadużycia gwarancji jest traktowana jako wyjątek od zasady. Aby gwarant mógł skutecznie wstrzymać wypłatę, nadużycie musi:

    • być ewidentne, czyli widoczne „na pierwszy rzut oka”,
    • wynikać jednoznacznie z dokumentów przedstawionych gwarantowi.

    Jeśli do rozstrzygnięcia sporu konieczna jest głęboka analiza merytoryczna stosunku podstawowego (wiążąca się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego), zarzut nadużycia gwarancji okaże się nieskuteczny. W takich sytuacjach gwarant powinien dokonać wypłaty, a ewentualne rozliczenie nienależnie uzyskanej korzyści powinno odbyć się bezpośrednio między stronami kontraktu.

    Obowiązek czy uprawnienie gwaranta?

    Co istotne dla ubezpieczycieli i banków, w orzecznictwie zaczynają pojawiać się orzeczenia, zgodnie z którymi gwarant ma nie tyle uprawnienie, co obowiązek podniesienia zarzutu nadużycia gwarancji, jeśli stwierdzi istnienie ku temu przesłanek. Wynika to z zawodowego charakteru działalności gwaranta oraz obowiązku staranności wobec zleceniodawcy gwarancji.

    Nasza Kancelaria posiada wykwalifikowany Zespół zajmujący się dokonywaniem oceny poprawności formalnej żądań zapłaty z gwarancji oraz prowadzeniem sporów sądowych wynikłych na tle gwarancji.

    W przypadku pytań zapraszamy do kontaktu.

    Zawsze staramy się wyjść naprzeciw naszym Klientom.

    Jesteśmy po to, by pomóc Klientowi osiągnąć jego cel.

    Sprawdź nasze publikacje

    Publikacje [ 26 ]

    • / publikacja

      25.09.2026

      28 dni za późno. Kiedy przedawnia się roszczenie z art. 299 k.s.h.?

      28 dni za późno. Kiedy przedawnia się roszczenie z art. 299 k.s.h.?

    • / publikacja

      17.09.2026

      OWOB – odrębna własność nad i pod nieruchomościami

      OWOB – odrębna własność nad i pod nieruchomościami

    • / publikacja

      10.09.2026

      TSUE w sprawie Adazik (C-510/25) – konsekwentna korekta, ale bez przełomu.

      TSUE w sprawie Adazik (C-510/25) – konsekwentna korekta, ale bez przełomu.

    • / publikacja/ Porada

      07.09.2026

      Odpowiedzialność cywilna projektanta, kierownika budowy i inspektora nadzoru

      Odpowiedzialność cywilna projektanta, kierownika budowy i inspektora nadzoru

    • / publikacja

      26.08.2026

      UBEZPIECZENIE OC ZAWODÓW REGULOWANYCH

      UBEZPIECZENIE OC ZAWODÓW REGULOWANYCH