Umorzenie zobowiązania w ramach układu restrukturyzacyjnego nie jest „uregulowaniem” należności na potrzeby ulgi na złe długi w VAT.

W procesie restrukturyzacji łatwo przeoczyć fakt, że prawo podatkowe bywa mniej elastyczne niż prawo restrukturyzacyjne. Czy wygaśnięcie długu wobec kontrahenta oznacza spokój z urzędem skarbowym? Niekoniecznie

Ulga na złe długi w VAT to mechanizm korygujący rozliczenie podatku w sytuacji, gdy należność z faktury nie została zapłacona. Po stronie wierzyciela może pozwalać na zmniejszenie podstawy opodatkowania i VAT należnego. Po stronie dłużnika działa odwrotnie: jeżeli należność nie zostanie uregulowana w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności, dłużnik co do zasady ma obowiązek skorygować odliczony VAT naliczony.

⚖️ Najnowsze rozstrzygnięcia NSA przypominają ważną zasadę: umorzenie zobowiązania w ramach układu restrukturyzacyjnego nie jest „uregulowaniem” należności na potrzeby ulgi na złe długi w VAT.

To istotne, bo w praktyce restrukturyzacja często prowadzi do częściowego albo całkowitego umorzenia wierzytelności. Z cywilnoprawnego punktu widzenia zobowiązanie może wygasnąć. Nie oznacza to jednak automatycznie, że dla celów VAT doszło do zapłaty, potrącenia albo innej formy uregulowania należności. Skutek podatkowy jest odrębny i powinien być analizowany niezależnie od tego, jak układ oddziałuje na zobowiązanie między dłużnikiem a wierzycielem.

🔎 Przykład: spółka otrzymała fakturę za usługę doradczą na 123 000 zł brutto, w tym 23 000 zł VAT. Odliczyła VAT naliczony. Termin płatności minął 31 stycznia. Faktura nie została zapłacona, a następnie wierzytelność została objęta układem restrukturyzacyjnym i w części umorzona. Mimo że po zatwierdzeniu i wykonaniu układu dług w tej części przestaje być dochodzony, nie oznacza to, że należność została uregulowana w rozumieniu przepisów o VAT. Po upływie 90 dni od terminu płatności spółka powinna więc ocenić obowiązek korekty odliczonego VAT.

💡 Tym samym przy restrukturyzacji nie wystarczy analiza skutków cywilnoprawnych umorzenia. Trzeba osobno sprawdzić konsekwencje w VAT, w szczególności obowiązek korekty po stronie dłużnika. Umorzenie długu może zamknąć zobowiązanie wobec wierzyciela, ale nie musi zamykać obowiązków podatkowych. Warto uwzględnić to już na etapie planowania propozycji układowych i prognozowania przepływów pieniężnych.